Σε μία από τις αμέτρητες παραληρηματικές δηλώσεις του στην τηλεόραση τον τελευταίο καιρό, ο γνωστός και μη εξαιρετέος υπουργός της κυβέρνησης χαρακτήρισε τους πολίτες που κατηγορούν την κυβέρνηση για συγκάλυψη των συνθηκών του σιδηροδρομικού δυστυχήματος στα Τέμπη με τον απαξιωτικό όρο «όχλος». Στη συνέχεια κάλεσε τους ψηφοφόρους του κόμματος του να αντιδρούν με οργή όταν βρίσκονται αντιμέτωποι με τέτοιες αιτιάσεις από τον «όχλο».

Οι δηλώσεις αυτές ήταν σε πλήρη αρμονία με το κυρίαρχο κυβερνητικό αφήγημα όλο το προηγούμενο διάστημα, το οποίο κατηγοριοποιούσε όποιον μιλούσε για κυβερνητικές ευθύνες και ενέργειες που οδήγησαν στην συγκάλυψη των αιτιών του ατυχήματος ως ψεκασμένο.

Η δημοσιοποίηση του επίσημου πορίσματος του ΕΟΔΟΣΑΑ το πρωί της 27ης Φλεβάρη 2025, όμως, ήλθε να καταρρίψει πλήρως αυτό το αφήγημα.

Ας ρίξουμε μια ματιά σε κάποια βασικά συμπεράσματα αυτού του πορίσματος και τη σημασία τους:

Πρώτον και κύριον, η κυβέρνηση επέτρεπε τη λειτουργία του σιδηρόδρομου γνωρίζοντας ότι δεν τηρούνταν βασικοί κανόνες ασφαλείας για την προστασία των επιβατών.

Δεύτερον, η πυρόσφαιρα που δημιουργήθηκε από τη σύγκρουση δεν μπορεί να προκλήθηκε από τα υλικά των τρένων, όπως προσπαθούσε να πείσει τον κόσμο η κυβέρνηση και τα φερέφωνά της στη δημόσια σφαίρα εδώ και δύο χρόνια.

Αυτό σημαίνει ότι η δημιουργία πυρόσφαιρας μπορεί να εξηγηθεί μόνο με την ύπαρξη – άγνωστου – εύφλεκτου υλικού που δεν αναφέρεται στο καταγεγραμμένο φορτίο της εμπορικής αμαξοστοιχίας.

Το πόρισμα λοιπόν υποδεικνύει δύο πράγματα: Στο τρένο υπήρχε κατά πάσα πιθανότητα μη δηλωμένο φορτίο και το είδος αυτού του φορτίου παραμένει άγνωστο στους εμπειρογνώμονες γιατί κάποιοι φρόντισαν να μην μπορεί να γίνει γνωστό.

Πως ακριβώς;

Εδώ πάμε σε ένα έτερο κομβικό συμπέρασμα του πορίσματος. Ο λόγος που το μη δηλωμένο φορτίο παραμένει άγνωστο είναι ότι ο χώρος του δυστυχήματος αλλοιώθηκε, βλέπε (ξε)μπαζώθηκε, με αποτέλεσμα να εξαφανισθούν ή να αλλοιωθούν πλήρως κρίσιμα στοιχεία που θα βοηθούσαν στη διερεύνηση της υπόθεσης.

Σε αυτό ακριβώς το σημείο, το πόρισμα υποδεικνύει ότι η κυβέρνηση δεν έπραξε το αυτονόητο μετά το δυστύχημα, δηλαδή τον αποκλεισμό και την προστασία του χώρου από κάθε ανθρώπινη παρέμβαση μέχρις ότου οι ειδικοί εμπειρογνώμονες συλλέξουν όλα τα απαραίτητα στοιχεία.

Αυτό που θα έπραττε κάθε κρατικός μηχανισμός σε ένα στοιχειωδώς οργανωμένο, ευνομούμενο κράτος μετά από ένα τέτοιο συμβάν.

Το πόρισμα με άλλα λόγια επιβεβαίωσε τον καθοριστικό ρόλο του διαβόητου “(ξε)μπαζώματος” του χώρου στην απόκρυψη των στοιχείων που θα βοηθούσαν στη διαλεύκανση των αιτίων του μεγέθους της φωτιάς που ευθύνεται για τον θάνατο κάποιων εκ των 57 συμπολιτών μας.

Αυτό το γεγονός σε απλά και σαφή ελληνικά ορίζεται ως ενέργεια που είχε ως αποτέλεσμα την συγκάλυψη πτυχών του δυστυχήματος.

Αυτό που παραμένει ανοιχτό ως ερώτημα είναι αν η δεδομένη συγκάλυψη πτυχών του δυστυχήματος ως αποτέλεσμα των ενεργειών του κρατικού μηχανισμού οφείλεται σε ανικανότητα κάποιων μελών αυτού του μηχανισμού, όπως άφησε να υπονοηθεί ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, ή αν οφείλεται σε ενορχηστρωμένη προσπάθεια εκ μέρους της πολιτικής ηγεσίας που ενέχει δόλο.

Αυτό το ερώτημα δεν μπορεί να το απαντήσει κανείς άλλος παρά μόνο η δικαιοσύνη, δηλαδή η δικαστική έρευνα.

Συνεπώς με ιστορικούς όρους αυτή τη στιγμή που μιλάμε η ελληνική κοινωνία έχει όσο ποτέ ανάγκη έναν δικαστικό λειτουργό σαν τον Χρήστο Σαρτζετάκη που θα βγει μπροστά και θα υπηρετήσει το λειτούργημά του με παρρησία όπως το έκανε ο αποθανών πρώην πρόεδρος της Δημοκρατίας ως ανακριτής στην περίφημη υπόθεση Λαμπράκη το 1963.

Αν η ύπαρξη δόλου ή όχι εκ μέρους των υπευθύνων πολιτικών και κρατικών λειτουργών είναι κάτι που άπτεται αποκλειστικά της δικαιοδοσίας της δικαιοσύνης, η δεδομένη ανικανότητα της κυβέρνησης να διασφαλίσει την τήρηση βασικών κανόνων ασφαλείας στη λειτουργία του σιδηρόδρομου είναι ένα πολιτικό ζήτημα που άπτεται αποκλειστικά στη δικαιοδοσία του λαού.

Αυτή τη δικαιοδοσία ετοιμάζεται να εξασκήσει αύριο το μεγαλύτερο κομμάτι του ελληνικού λαού, λοιπόν, απεργώντας και κατεβαίνοντας στους δρόμους για να απαιτήσει καταρχάς δικαιοσύνη.

Να απαιτήσει δηλαδή την πλήρη ανάληψη των πολιτικών ευθυνών για τον θάνατο 57 αθώων και ανυποψίαστων συμπολιτών μας και για το τραύμα που προκάλεσε το ατύχημα τόσο στους επιζώντες όσο και στις οικογένειες των θυμάτων.

Και εδώ θέλω να έλθω σε αυτές τις οικογένειες και το βάρος που κλήθηκαν να σηκώσουν.

Είναι τρομερό και αξιοθαύμαστο ότι αυτοί οι άνθρωποι μέσα στον ανείπωτο πόνο τους βρήκαν το θάρρος και τη δύναμη να κινήσουν γη και ουρανό για να φέρουν στην επιφάνεια την αλήθεια απέναντι σε ένα παντοδύναμο μηχανισμό εξουσίας που τόσο καιρό τους βάζει εμπόδια.

Αυτοί οι άνθρωποι που έχασαν παιδιά, αδέλφια, μανάδες και πατεράδες στα Τέμπη μετατράπηκαν στην πλειοψηφία τους τα τελευταία δύο χρόνια σε υπόδειγμα ενεργών πολιτών, ακριβώς επειδή δεν έσκυψαν ταπεινά το κεφάλι και δεν αποφάσισαν να θρηνήσουν τους δικούς τους ανθρώπους σιωπηλά πάνω από τα μνήματα.

Αυτό δηλαδή  που θα ήθελαν να τους έχουν δει να κάνουν οι υπεύθυνοι για τον θάνατο των δικών τους ανθρώπων.

Οι συγγενείς των θυμάτων των Τεμπών έχουν γίνει ακούσιοι ήρωες σε αυτήν την ιστορία και ίσως να μην υπάρχει πιο τραγικό είδος ήρωα από αυτό. Κανείς δεν επιλέγει να γίνει δημόσιο πρόσωπο, ελεγκτής της κρατικής ανικανότητας και αυθαιρεσίας ή μπροστάρης της απόδοσης δικαιοσύνης, χάνοντας το παιδί του, τον αδελφό του, τον σύζυγο, τη μάνα ή τον πατέρα του.

Ο τραγικός και άδικος θάνατος των δικών τους ανθρώπων, τους υποχρέωσε να αρχίσουν να σκέφτονται και να λειτουργούν όπως ίσως οι περισσότεροι από αυτούς δεν είχαν φανταστεί ποτέ ότι θα το κάνουν.

Τους ανάγκασε να κάνουν πράγματα που θα έπρεπε να έχει κάνει ένα ευνομούμενο κράτος για αυτούς, μετατρέποντας τους από τραγικά πρόσωπα σε σύμβολα της επιτακτικής ανάγκης να σταματήσουμε να κρυβόμαστε πίσω από το δάκτυλό μας σε αυτόν τον ρημαδοτόπο.

Αυτοί οι άνθρωποι εδώ και δύο χρόνια δεν ζουν στο πετσί τους μόνο τον ανείπωτο πόνο από τον χαμό των δικών τους ανθρώπων. Βιώνουν και τον εφιάλτη της βίας που ασκεί εναντίον τους ένας ολόκληρος επικοινωνιακός μηχανισμός που προσπαθεί με κάθε τρόπο να τους βγάλει ψεκασμένους και τρελούς, βεβηλώνοντας κάθε μέρα και με πιο αισχρό τρόπο τη μνήμη των δικών τους νεκρών.

Των δικών μας νεκρών.

Είναι τραγική ειρωνεία (αλλά καμία έκπληξη) ότι η κυβερνώσα παράταξη που έχει το διαβόητο «πατρίς, θρησκεία, οικογένεια» ως βασικό σύνθημά της έδειξε την μεγαλύτερη έλλειψη σεβασμού στο θεσμό της οικογένειας μέσα από την πλήρη απαξίωση του πένθους των συγγενών και των προσπαθειών τους για αναζήτηση της αλήθειας.

Και επειδή αρκετοί “άριστοι” εκεί στη ΝΔ είναι και αρχαιόπληκτοι μέσα στην απέραντη ημιμάθεια τους θα ήθελα να τους υπενθυμίσω ότι ο σεβασμός των νεκρών και των συγγενών τους – ναι, αυτών των συγγενών που τα τρολ του διαδικτύου, κάποιοι μίσθαρνοι δημοσιολογούντες και δημοσιογραφούντες, και οι γνωστές υστερικές υπουργικές τσιρίδες προσέβαλαν επανειλημμένως δημόσια – είναι κάτι που πάει πίσω στα αρχαία χρόνια που τόσο συχνά μας προβάλλουν ως πρότυπο.

Ας διαβάσουν ξανά την Ιλιάδα για να θυμηθούν πως συμπεριφέρθηκε ο Αχιλλέας στον ικέτη-πατέρα Πρίαμο όταν πήγε να ζητήσει το πτώμα του γιου του Έκτορα για να το θάψει με την τιμή που του άρμοζε.

Μια τιμή που οι περισσότεροι συγγενείς των θυμάτων των Τεμπών δεν μπόρεσαν να αποδώσουν ποτέ στους δικούς τους νεκρούς, γιατί η κυβέρνηση αποφάσισε να ξεμπαζώσει άρον άρον τον τόπο του δυστυχήματος πετώντας τα ανθρώπινα μέλη μαζί με τα μπάζα.

Αυτή η προσβολή διαρκείας των νεκρών και εν συνεχεία η στοχευμένη επικοινωνιακή απαξίωση, έως και χλευασμός, των συγγενών τους από τους θιασώτες του «πατρίς, θρησκεία, οικογένεια» είναι απλώς άλλη μια απόδειξη ότι αυτού του είδους η πολιτική συνθηματολογία ήταν και θα είναι πάντα το καταφύγιο των πολιτικών απατεώνων.

Η αυριανή λαϊκή διαμαρτυρία, λοιπόν, που αναμένεται να είναι η μεγαλύτερη σε όγκο στη μεταπολιτευτική ιστορία της χώρας, δεν είναι κομματική και πως θα μπορούσε να είναι άλλωστε.

Τα κόμματα της αντιπολίτευσης όχι μόνο είναι αποδυναμωμένα σε όρους πολιτικής ισχύος, αλλά κάποια από αυτά μοιράζονται και την πολιτική ευθύνη για την διαχρονική ανοργανωσιά και ανικανότητα του κρατικού μηχανισμού που αποτέλεσε βασικό παράγοντα στο δυστύχημα.

Το κυριότερο μοιράζονται τη συνυπευθυνότητα για τη διαιώνιση ενός πολιτικού συστήματος που ομνύει στους νόμους της ελεύθερης (βλέπε ασύδοτης) αγοράς, βάζοντας το κέρδος πάνω από την ανθρώπινη ζωή.

Η αυριανή διαμαρτυρία, λοιπόν, είναι κομματικά ακηδεμόνευτη, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν (πρέπει να) είναι εξόχως πολιτική. Και είναι πολιτική γιατί αφορά στον τρόπο που (πρέπει να) θέλουμε να λειτουργούμε ως οργανωμένη κοινωνία.

Οι συγγενείς των θυμάτων των Τεμπών καλούν σε συμπόρευση απαιτώντας δικαιοσύνη μέσω της τιμωρίας των υπευθύνων για τον θάνατο των δικών τους ανθρώπων. Το διακύβευμα, όμως, είναι πλέον αναπόφευκτα μεγαλύτερο από την απόδοση ευθυνών.

Διότι η πραγματική απόδοση ευθυνών στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν μπορεί να συμβεί χωρίς την αναγνώριση της ανάγκης να επιδιώξουμε και να απαιτήσουμε μια εκ βάθρων αλλαγή στον τρόπο που λειτουργεί το κράτος και η πολιτική σκηνή της χώρας.

Ο κόσμος που θα κατέβει αύριο στους δρόμους δεν μπορεί να απαιτεί το ένα (απόδοση ευθυνών) χωρίς το άλλο (ριζική αλλαγή του τρόπου λειτουργίας του κράτους).

Δεν έχω καμία ψευδαίσθηση ότι αυτό είναι εύκολο να συμβεί ή ότι οι συγκεντρώσεις για τα Τέμπη θα το πετύχουν.

Ούτε έχω την ψευδαίσθηση ότι το πλήθος που θα κατέβει αύριο στους δρόμους θα είναι ιδεολογικά και πολιτικά ομοιογενές. Ότι δεν θα βρεθούμε δίπλα δίπλα με ανθρώπους που μπορεί να μην έχουν τα ίδια ευγενή πολιτικά κίνητρα, αλλά θα κατέβουν στο δρόμο είτε για να καβαλήσουν το κύμα της επικαιρότητας  εν είδει Gruppenzwang, είτε για να προσπαθήσουν να αντλήσουν μικροκομματικό κέρδος (ίδιον των φασιστών αυτό πρωτίστως, οι οποίοι εσχάτως ανακάλυψαν τα Τέμπη).

Το γεγονός ότι όσοι θα πάρουν τους δρόμους αύριο δεν σκέφτονται το ίδιο ούτε έχουν τα ίδια κίνητρα και στόχους δεν αλλάζει την ουσία και τη σημασία των αυριανών κινητοποιήσεων. Και η ουσία παραμένει ότι σημαντικό κομμάτι της κοινωνίας αποφάσισε να σηκωθεί από τον καναπέ του και να ενεργοποιηθεί πολιτικά έχοντας πλήρη επίγνωση του επίδικου.

Και το επίδικο είναι ότι αυτό το σάπιο πολιτικό σύστημα χρήζει αλλαγής εκ βάθρων γιατί πολύ απλά έχουμε πιάσει πάτο όταν το ίδιο το κράτος ευθύνεται για τον θάνατο των πολιτών του και στη συνέχεια ενεργεί με τρόπο που συγκαλύπτει τα αίτια του θανάτου τους.

Οι νεκροί των Τεμπών θα βρουν πραγματική δικαίωση μόνο όταν η τιμωρία των υπευθύνων συνδυαστεί με μια πραγματική πολιτική αλλαγή που θα διασφαλίσει ότι δεν θα ξαναζήσουμε άλλα Τέμπη στο μέλλον.

Όταν θα έχουμε διασφαλίσει ότι οι εκλεγμένοι κυβερνήτες αυτού του τόπου δεν θα βάζουν τα κέρδη των ιδιωτών πάνω από την αξία της ανθρώπινης ζωής.

Μόνο τότε η ακούσια θυσία αυτών των νεκρών θα αποκτήσει πραγματική αξία για τους ζωντανούς, μετατρέποντάς τους οριστικά από τραγικά θύματα σε αείμνηστους ήρωες, όπως τους αξίζει.