Ζούμε σε μια υπέροχη χώρα.

Επιχειρήματα για αυτό υπάρχουν πάμπολλα. Ένα από τα προσωπικά αγαπημένα μου είναι το χάζι που δημιουργείται από την περιρρέουσα μπασκετική μιζέρια στο τέλος κάθε «αποτυχημένης» σεζόν.

Μιζέρια κατοχική. Ταμπέλες επί ταμπελών περί «λούζερ» προπονητών που δεν κάνουν για αυτό το επίπεδο και «πού να κερδίσεις Ευρωλίγκα με αυτόν».

Μαζί με το ωχαδερφίστικο «όλα καλά, πάμε δυνατά και συσπειρωμένα, μας πολεμούν γιατί είμαστε υπερβολικά γαμάτοι» που άγαρμπα ξερνάται ως αντίβαρο της προηγούμενης ισοπεδωτικής άποψης, συντίθεται η ένδεια σοβαρής μπασκετικής κριτικής.

Βαλκανίλα στα χειρότερά της.

Έτσι, γίναμε μάρτυρες -ξανά- της εξής κουβέντας:

«Ο Μπαρτζώκας είναι λούζερ που δεν καταφέρνει να πάρει την κούπα 4η συνεχόμενη χρονιά, ειδικά με αυτό το μπάτζετ».

«Ο Μπαρτζώκας είναι Ολυμπιακός φάρος, άτυχος ωστόσο, στήριξη στον κόουτς άσχετοι Ολυμπιακάκηδες και πανηγυρτζίδες».

Φυσικά, και οι δύο απόψεις αγνοούν συνήθως τη μπασκετική υπόσταση της κουβέντας επικεντρώνοντας σε συναισθηματικού τύπου επιχειρήματα.

Η πρώτη ορμώμενη από την πρόσφατη επιτυχία του αιωνίου αντιπάλου και της εγγενούς ανάγκης για κάποιου είδους εκδίκηση (Βαλκανίλα), ενώ η δεύτερη στηριζόμενη εν πολλοίς στην εγγύτητα-συσπείρωση που δημιουργεί ένα (αδιαμφισβήτητα) έξυπνο και πνευματώδες άτομο, με λαϊκό συνάμα «Ολυμπιακό» προφίλ.

Η ταπεινή άποψη του γράφοντος (disclaimer) είναι ότι η ανάγνωση προφανώς και δεν είναι τόσο απλή. Προσωπικά (το τονίζω) πιστεύω ότι είναι συνδυασμός κάποιων ατυχών συμβάντων (τραυματισμοί), ενός playstyle που σε επίπεδο final four δεν είναι dominant και underperformance κάποιων παικτών κλειδιά (κάποιοι μπορούν και οφείλουν να αποδώσουν, κάποιοι δεν μπορούν ελέω έλλειψης βασικού ταλέντου).

Σε γενικές γραμμές, θεωρώ τον κόουτς Μπι κορυφαίο κόουτς αυτή τη στιγμή (μαζί με Αταμάν και Σάρας).

Το μπάσκετ που πρεσβεύει είναι όμορφο, υπό συνθήκες τρομακτικά κυρίαρχο, σχεδόν πάντα σταθερό, με αποτέλεσμα τη δημιουργία μιας μηχανής που με διαφορετικά μπάτζετ πάει και ξαναπάει Φ4, γράφοντας μια μπασκετική επωδό.

Και όχι, αυτό δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένο ούτε εκ των ων ουκ άνευ.

Του λείπει ο τίτλος σε αυτό το δεύτερο πέρασμά του από τον ερυθρόλευκο πάγκο;

Σαφέστατα και δεν θα μπορούσε να μην είναι αυτός ο στόχος τόσο του ιδίου όσο και του συλλόγου εν γένει.

Μπαρτζωκικό μπάσκετμπολ

Θα αποφύγω τον όρο «Μπαρτζώκας μπολ» καθότι είναι γραφικός, παραπλανητικός και ξεχειλωμένος.

Ο κόουτς Μπι είναι μεγάλος φαν της motion offense.

Ο συγκεκριμένος τύπος επίθεσης έχει ατελείωτα settings, plays και δράσεις.

Οι βασικές αρχές του είναι η σημασία που δίνεται στο πως μοιράζεται η μπάλα και στο πως πρέπει να κινούνται οι παίκτες μακρυά από αυτή, δημιουργώντας χώρους-συνθήκες για καλάθι.

Σε ένα εξαιρετικό σεμινάριο, εξηγούσε ότι μια σωστή, γρήγορη πάσα θα κινείται πάντα έστω ένα κλικ γρηγορότερα από τον αμυντικό. Επομένως, σε μια δομημένη motion offense (εκτός των εύκολων καλαθιών που έτσι και αλλιώς προκύπτουν από base line cuts, back door κλπ.) μετά από 3-4 πάσες θα βρεθεί εκείνο το 1 δευτερόλεπτο για ένα εύκολο (για το επίπεδο) σουτ.

Είναι μια επίθεση που απαιτεί λεπτομέρεια (κανόνες για τις θέσεις των παικτών, τον τρόπο που θα πασάρουν), υψηλό IQ και διάθεση να θυσιαστεί το «εγώ» στο βωμό του συνόλου.

Κάπου εδώ μπαίνουμε στο κύριο θέμα του άρθρου, που είναι η θέση 5.

Ο Ολυμπιακός έχει στηρίξει το μπάσκετ του σε ένα παικταρά. Αυτός ο παικταράς είναι ο Μουσταφά Φαλ.

Ο Μπαρτζώκας μετατρέποντας ένα κορμί που φαινομενικά ήταν για post παιχνίδι σε point center, δηλαδή στον παίκτη που παίρνει μπάλες και μοιράζει παιχνίδι είτε από το low post, είτε από το high post είτε από την κορυφή του τριπόντου, ξεκλείδωσε όλο το flow της επίθεσης που βλέπουμε αυτά τα χρόνια.

Τα οφέλη του να έχεις ένα point center είναι πολλαπλά. Περισσότεροι παίκτες στη μία πάσα απόσταση (έναντι της κλασσικής pnr επίθεσης), ευκολότερο off ball cutting, καλύτερο game vision, μεγαλύτερη ασφάλεια στη μεταφορά της μπάλας (hand off, τελική πάσα), τράβηγμα του ψηλού της άμυνας πιο μακρυά από τη ρακέτα κλπ.

Υπάρχει αντίδοτο σε αυτό; Σαφώς, έχει αποδειχθεί (επανειλημμένως) και δεν αποτελεί το ζητούμενο του παρόντος κειμένου.

Ο Φαλ δεν αποτελούσε μόνο τον επιθετικό φάρο (σε επίπεδο κυρίως οργάνωσης) αλλά και ένα αμυντικό ογκόλιθο (ειδικά τα προηγούμενα χρόνια), εξυπηρετώντας από drop άμυνα μέχρι αλλαγές.

Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Ολυμπιακός με εκείνον στον παρκέ (ακόμα και φέτος) παρουσίαζε καλύτερα advanced stats από ό,τι με Μίλου, παρόλο που ο Σέρβος είναι αναντίρρητα καλύτερος παίκτης σαν μονάδα.

Δυστυχώς, όμως, ο πρόσφατος πολύ σημαντικός τραυματισμός αναμένεται να αφήσει τον Φαλ εκτός όλη την προσεχή χρονιά, αλλάζοντας το σχεδιασμό, τις ανάγκες και τις μεταγραφές του Ολυμπιακού.

Η θέση 5

Ο ΜΙΛΟΥ

Ας ξεκινήσουμε με κάτι απλό.

Ο Ολυμπιακός έκλεισε τον Μιλουτίνοφ, όπως ακριβώς έπρεπε να κάνει μια ομάδα που είναι powerhouse, έχει μπάτζετ και θέλει να κλείσει ένα ψηλό που αφενός είναι παιδί της και αφετέρου είναι ελίτ, σε μια αγορά στεγνή.

Ο Μίλου είναι ένας pick n roll ψηλός, με όλη την έννοια της λέξης.

Ο τρόπος που στήνει το κορμί του στο σκρην, δίνοντας το πλεονέκτημα στον εκάστοτε χειριστή, είναι και η βασική αρχή για να δημιουργηθεί η πρώτη αμυντική ανισορροπία. Δηλαδή, από τη μια δεν πάει άτσαλα (ώστε να τρέμει το φυλλοκάρδι ότι θα υποπέσει σε επιθετικό) και από την άλλη δεν πάει φλώρικα (ώστε το σκριν να σπάει σε κάθε φάση).

Εν συνεχεία, διαβάζει εξαιρετικά την αντίδραση της άμυνας.

Μπορεί να βάλει πλάτη το guard όταν η άμυνα είναι drop ώστε να δημιουργηθεί φάση 2vs1. Μπορεί να τοποθετηθεί στο middle post και να τελειώσει φάσεις από εκεί (push shoot, σουτ) σε μια άμυνα που τον περιμένει χαμηλά. Μπορεί να κλειδώσει τρομερά κοντύτερους παίκτες, να κάνει seal the basket και να κινηθεί στην base line, εκμεταλλευόμενος τρομερά το μέγεθός του.

Παράλληλα, είναι ικανός στο low post στο 1vs1, αφού μπορεί να πάρει θέση κλειδώνοντας τους περισσότερους ψηλούς στην Ευρωλίγκα, τελειώνοντας έπειτα με ποικίλους τρόπους.

Και όλα αυτά στο σωστό timing, στο σωστό χώρο, με τις κατάλληλες συνθήκες.

Με απλά λόγια, ξέρει μπάσκετ.

Όλα αυτά όμως πρέπει να τοποθετηθούν σε ένα πλαίσιο. Διότι απλούστατα, όσο καλός και εάν είναι ένας παίκτης, αν η ομάδα δεν παίζει με ένα τρόπο μέσα από τον οποίο μπορούν να φανούν οι αρετές του, τότε ο παίκτης δεν θα δείξει ποτέ το φάσμα των ικανοτήτων του.

Συγκεκριμένα, ο Ολυμπιακός θα πρέπει να παίξει pick n roll. Είτε με όλα αυτά που περιγράφηκαν είτε έστω γυρίζοντας τη μπάλα μετά το pick με στόχο τον ψηλό. Κάτι στο οποίο είναι εξαιρετικός και δουλεμένος.

Ο Φουρνιέ παίρνει το πικ και διαβάζει ότι η άμυνα είναι δυναμικό hedge out.

O Ολυμπιακός παίζει το τρίγωνο με την πάσα πίσω. Δηλαδή είτε με Παπανικολάου είτε με Σάσα (τοποθετημένοι στις 45 μοίρες), οι οποίοι υποδέχονται τη μπάλα με στόχο να την περάσουν στον ψηλό. Γιατί;

Γιατί οι περισσότερες ομάδες δίνουν βοήθεια (μπαμπ) από τους πλάγιους (οι οποίοι περιμένουν το ρολάρισμα του ψηλού στη ρακέτα ώστε να τον κόψουν πριν πάρει θέση το low post). Έτσι, με την πάσα «πίσω», ο ψηλός κόβει διαγώνια και βάζει τη βοήθεια στην πλάτη του ευκολότερα.

Όλα αυτά έχουν ένα κοινό παρονομαστή. Το pick n roll.

Ο Ολυμπιακός δεν είναι μια ομάδα που βασίζεται σε αυτό (όσο άλλες, όπως ο ΠΑΟ πχ.), με αποτέλεσμα ο Μιλουτίνοφ να μην αξιοποιείται στο έπακρο.

Χαρακτηριστικά, ακόμα και φέτος, όπου ο ΠΑΟ έπαιζε χωρίς κατ’ουσίαν ψηλό που να μπορεί να μαρκάρει τον Μιλού, ο Ολυμπιακός επέλεγε να ακολουθήσει το πλάνο του (motion) παρά να παίξει με τους ψηλούς του (είτε με pick n roll είτε μέσω της motion αλλά στοχεύοντας να πάει η μπάλα μέσα).

Παράλληλα, ο Σέρβος σέντερ έχει δείξει ότι η απόδοσή του ανεβαίνει ουσιωδώς όταν αισθάνεται ότι είναι ο κύριος ψηλός και η ομάδα θα βασιστεί σε αυτόν. Αυτό δημιουργεί δύο συνθήκες.

Περισσότερη ώρα στο παρκέ, γεγονός που δρα ευεργετικά τόσο για τον ίδιο όσο και για την ομάδα. Ωστόσο, λαμβάνοντας υπόψιν ότι είναι επιρρεπής σε τραυματισμούς (και ελαχίστως αλλεργικός στην ενδυνάμωση) αυξάνονται οι πιθανότητες για την εμφάνιση των συχνών και μη εξαιρετέων τραυματισμών του.

Γεγονός που την προσεχή χρονιά θα δημιουργήσει τρομακτικά ερωτηματικά δεδομένου ότι πίσω του βρίσκονται οι Χολ και Αντετοκούνμπο – σε συνδυασμό με τη μη έλευση Πετρούσεφ (βλ. συνέχεια).

Η κατάσταση αρχίζει και περιπλέκεται όταν προστεθεί η αμυντική εξίσωση.

Ο Σέρβος μπορεί αποτελεσματικά να παίξει drop. Και για να γίνει αυτό θα πρέπει πρώτον να υπάρχει ένα γκαρντ που θα σπάει τα σκριν και δεύτερον πλάγιοι έτοιμοι να βοηθήσουν (από τις θέσεις 3 και 4 κυρίως).

Την πρώτη συνθήκη την καλύπτει μόνο ο Walkup, o οποίος πρέπει να γίνει αντιληπτό ότι δεν είναι ούτε κάποιος υπερπαίκτης αλλά ούτε και κάποιο βαρίδι. Είναι ένας εξαιρετικά χρήσιμος παίκτης που ταιριάζει απόλυτα σε αυτό που θέλει και πρεσβεύει ο Μπαρτζώκας, αλλά παράλληλα έχει χτυπητές αδυναμίες για το σύγχρονο μπάσκετ (χειρισμός μπάλας, προσωπική φάση, τρίποντο).

Τη δεύτερη συνθήκη θα την καλύψει θεωρητικά ο Ward και για όσα λεπτά παίξει ο Παπανικολάου, του οποίου όμως τα λεπτά αναμένεται να είναι μειωμένα, ενώ η αμυντική του απόδοση φθίνει ελέω ηλικίας.

Ταυτοχρόνως, η θέση 4 θα αποτελεί πάντα ένα ερωτηματικό ως προς το εάν και κατά πόσο οι Σάσα και Πίτερς θα δίνουν περισσότερα στην επίθεση από ό,τι δέχονται πίσω (και δεν μιλώ σε αυστηρά ατομικό επίπεδο). Εξάλλου, και λόγω αυτού, ο Μπι χρησιμοποίησε τον Παπ στο 4 για κάποια λεπτά.

Η έλλειψη, λοιπόν, στο 1, 2, και 4 παικτών που μπορούν ουσιωδώς να ανεβάσουν την αμυντική απόδοση της ομάδας θέτει το δεύτερο ερωτηματικό (μετά το pick n roll) για την αποτελεσματικότητα του Ολυμπιακού με τον Μίλου.

Ο θεωρητικά βασικός αθλητικός ψηλός

Η έλευση του Ντόντα Χολ φέρνει κάποια στοιχεία που λείπανε δια γυμνού οφθαλμού από την front line του Ολυμπιακού.

O ύψους 208cm Αμερικανός σέντερ, είναι υπεραθλητικός. Έχει τρομερή ταχύτητα, αλτικότητα και έκρηξη. Είναι ένας high energetic ψηλός, ο οποίος τη σεζόν 2024-25 με τη φανέλα της Μπασκόνια, έγραψε 8,7π και 5,3ρ σε 34 ματς και 21,5λεπτά μ.ο.

Τα χαρακτηριστικά αυτά, αναφορικά με το επιθετικό του παιχνίδι, μεταφράζονται ως ένας εξαιρετικός above the rim ψηλός, ικανός να καρφώσει τις μπάλες μετά το pick n roll ή μετά από μια προσωπική φάση ενός σλάσερ-ικανού στο 1v1, που θα προκαλέσει βοήθεια του ψηλού.

Μετά το pick n roll ή μετά από φάση 1vs1 κάποιου σλάσερ.  

Και εκεί αρχίζουν και μπαίνουν τα ερωτηματικά.

Αρχικά, όπως αναφέρθηκε ο Ολυμπιακός δεν έχει τα γκαρντ για pick n roll ή για προσωπική φάση (ξανατονίζω, η επιστροφή Έβανς λίγο αλλάζει την κουβέντα), δεν τρέχει τόσα pick n roll, ενώ – εν συνεχεία – η επίθεση του (δεδομένης της motion) έχει πολλά hand off (πάσα χέρι με χέρι), ζητώντας από το 5 decision making και “playmaking”.

Ο Χολ δεν είναι αυτός ο παίκτης.

Παράλληλα, υπάρχει μια διαφορά ανάμεσα στο pnr του Μίλου και σε αυτό του Χολ.

Ο Σέρβος δεν είναι απλώς pnr παίκτης. Γίνεται κυρίαρχος μέσα από αυτό, και μαζί του και η ομάδα του. Ο Χολ επιβιώνει μέσα από αυτό, κερδίζοντας λεπτά στο παρκέ.

Αμυντικά, μπορεί να προστατέψει τη ρακέτα με επάρκεια και σε σχετικά σωστό timing αλλά δεν είναι κάποιος ψηλός που -ως τώρα- λογίζεται ως asset στην ομαδική άμυνα.

Θα είναι τρομερά χρήσιμο να κάνει ένα step up γιατί θα ξεκλειδωθούν σχήματα, ενώ θα μπορέσουν οι Πίτερς – Σάσα να «κρυφτούν» λίγο παραπάνω.

All in all, ποιοτικά έχει κάποιες έντονες αδυναμίες που τμήμα αυτών θα κληθεί να τις βελτιώσει ώστε να ανταπεξέλθει στις απαιτήσεις του κόουτς Μπι αλλά και του Ολυμπιακού εν γένει.

Ο Κωστακούνμπο

Disclaimer

Έχω μεγάλη αλλεργία σε παίκτες που θεωρώ ότι δεν κατανοούν το μπάσκετ στο επίπεδο που αγωνίζονται. Η αλλεργία αυτή κάπως περνά σε ύφεση όταν ο παίκτης μπορεί να καλύπτει αυτή την τακτική αδυναμία μέσω αθλητικότητας.

Αυτή ακριβώς η περίπτωση είναι ο Κώστας.

Τα αγωνιστικά του χαρακτηριστικά είναι λίγο-πολύ γνωστά από τη χρονιά του στον Παναθηναϊκό.

Πρόκειται για ένα περιορισμένο επιθετικά παίκτη ο οποίος μπορεί να τελειώνει κάποιες μπάλες πάνω από τη στεφάνη, όντας πλήρως εξαρτώμενος από το χειριστή και κυρίως το pick n roll.

Το αμυντικό σκέλος είναι αυτό που του δίνει τη δυνατότητα να αγωνίζεται σε αυτό το επίπεδο, μαζί με το ελληνικό διαβατήριο.

Η παρουσία του στα μετόπισθεν αποτελεί συχνά μια ένεση ενέργειας, hustling, ικανή να αλλάξει το μομέντουμ του παιχνιδιού. Όταν ο τρίτος σου ψηλός μπορεί να συμμετάσχει σε κάποια λεπτά απόλυτης σκυλομαχίας, με σκληράδα, τότε έχεις στις τάξεις σου ένα δυνητικά «x-factor», που αλλάζοντας το ρυθμό του παιχνιδιού, σου δίνει την ευκαιρία -με την περιρρέουσα ποιότητα- να θέσεις τις βάσεις για να πάρεις ένα παιχνίδι.

Είναι εξαιρετική επιλογή για 3ος ψηλός.

Και εδώ τίθεται το βασικό ερωτηματικό για μένα.

Ο Κώστας δεν αποδέχτηκε το ρόλο του ως τέτοιος στον ΠΑΟ, με αποτέλεσμα την απομάκρυνσή του. Αν έχει αλλάξει άποψη για τη δυναμική του, όλα καλά.

Ωστόσο, με ένα παίκτη σχεδόν πανομοιότυπο μπροστά του στο rotation, αλλά καθόλα ποιοτικότερο (Χολ), δεν βλέπω το νόημα της επιλογής του ίδιου να πάει στον Ολυμπιακό, στην περίπτωση που το mindset του είναι το ίδιο με αυτό που είχε στους πράσινους.

Μπασκετικός νέο-σοσιαλισμός

Έχω ακούσει κάμποσες φορές περί «σοσιαλιστικού μπάσκετ Μπαρτζώκα». Η γραφική –πλέον– αυτή φράση εδράζεται στη θεώρηση του ιδίου για το μπάσκετ που δεν είναι άλλη από το ότι κάθε παίκτης πρέπει να θυσιάζει το «εγώ» του υπό του συνόλου, ενώ ταυτοχρόνως κανείς δεν είναι μεγαλύτερος από την ομάδα.

Με το δεύτερο συμφωνώ, εξαίροντας την αυταπόδεικτη σημασία του, εάν μιλάμε για μια μεγάλη ομάδα.

Διότι μακροπρόθεσμα δεν στοιχειοθετείται μεγάλη ομάδα που ένας παίκτης είναι σπουδαιότερος από το κλαμπ.

Βραχυπρόθεσμα όμως, πιστεύω ότι κάλλιστα ένα σύνολο μπορεί να φτάσει στην απόλυτη επιτυχία έχοντας ένα παίκτη –και το συχνά προδήλως έντονο «εγώ» του– υπεράνω του συνόλου.

Μετά τη δεκαετία του 50’, τόσο το σουηδικό όσο και το γερμανικό πολιτικό μοντέλο εγκατέλειψαν τον επίσημο στόχο της υπέρβασης του καπιταλισμού και διακήρυξαν αντιθέτως ότι στόχος τους θα ήταν να δράσουν μέσα σε μια οικονομία που θα είχε τη βάση της στην ιδιωτική ιδιοκτησία.

Στη Γερμανία, μάλιστα, χρησιμοποίησαν τη φράση «αγορά όσο περισσότερο γίνεται, κράτος όσο χρειάζεται», δείχνοντας εμπράκτως τη χάραξη μιας εποχής «μετά-κλασσικής σοσιαλδημοκρατικής» διαχείρισης. Η μετέπειτα αποτυχία και αυτού του μοντέλου δεν θα μας απασχολήσει τώρα.

Δεν ανήκω σε αυτούς που θεωρούν ότι ο Μπαρτζώκας είναι λούζερ, ακόμα και εάν πιστεύω ότι πνευματικά στα Φ4 δεν είναι στο επίπεδο που θα έπρεπε. Πιστεύω ακράδαντα ότι μπορεί να φτάσει στην κατάκτηση της Ευρωλίγκας, και όχι επειδή την σήκωσε το 2013.

Παράλληλα περίμενα ότι φέτος θα πάρει ένα leading guard που θα παίζει pick n roll, θα έχει πλήθος ελευθεριών αλλά και συνακόλουθων ευθυνών.

Είναι προδήλως φανερό ότι αυτό όχι μόνο θα σηματοδοτούσε την απόρριψη ενός μπασκετικού φορμαλισμού (με τον οποίο και φλερτάρει) αλλά θα βοηθούσε και στην καλύτερη αξιοποίηση του υπάρχοντος ρόστερ.

Το έκανε εξάλλου με την απόκτηση του Φουρνιέ.

Η επιμονή του στο “my way” μπορεί να τον οδηγήσει στην κούπα. Δεν αντιλέγω.

Ωστόσο, μια μικρή αλλαγή στην προσέγγισή του –δημιουργώντας ένα “μετά-” ή “νέο-σοσιαλιστικό” μοντέλο – ίσως να αύξανε τις πιθανότητες για το επιστέγασμα της δεύτερης θητείας τους στον Ολυμπιακό που στην υποκειμενική μου αισθητική θα ήθελα να έρθει.