Έχουν ειπωθεί σχεδόν τα πάντα για τις περγαμηνές της Efes, είτε πριν από τη σειρά είτε κατά τη διάρκεια. Αθλητικότητα, ρόλοι, ταλέντο, μέγεθος, μομέντουμ. Ας μην πλατειάζουμε περαιτέρω.

Ομαδάρα είναι και ο Παναθηναϊκός.

Το τι συμβαίνει όταν δύο ομάδες αυτού του επιπέδου συγκρούονται στα playoff είναι σχεδόν νομοτελειακό.

Αν υπάρχει ένα μέρος όπου η θεοποίηση του μπάσκετ, της τακτικής και οτιδήποτε περικλείεται εντός της φαρέτρας που μια ομάδα μπορεί να χρησιμοποιήσει ώστε να εξουδετερώσει τoν αντίπαλό της, αυτό είναι οι «αερομαχίες» των playoff.

Με τη λήξη της κόρνας του Game 2 στο OAKA υπάρχει μια υφέρπουσα απαισιοδοξία. Ίσως γιατί έχει χαθεί το πλεονέκτημα; Ίσως γιατί ο Σλούκας είναι μέτριος; Ίσως γιατί ο Ναν δεν διαβάζει την άμυνα της Έφες; Ίσως γιατί ο Αταμάν δεν έχει κοουτσάρει ένα ματς συνολικά καλά; Ίσως γιατί ο Γιουρτσέβεν δεν ανταποκρίθηκε όπως ίσως αναμενόταν;

Α και ο Ντίνος να ψιλοαγνοείται, ο Ζο να είναι ένας εκ των χειρότερων αμυντικών της Euroleague, o Πουαριέ να κυριαρχεί, ο Ντοζίερ να είναι κλατς κ.λπ. κ.λπ.

Μάλλον για όλα αυτά μαζί.

Η είδηση για την τενοντίτιδα του Gabriel, καθιστώντας την ετοιμότητά του αμφίβολη, δημιούργησε μια απλή συνθήκη: Αν ο ΠΑΟ κουβαλούσε στην μπασκετική του καμπούρα τα παραπάνω ατοπήματα και η Έφες στην έδρα της σούταρε καλά, τότε μάλλον οι πράσινοι θα πουν αντίο στο φάιναλ φορ.

Ας βάλουμε τη σκέψη όμως σε μια σειρά.

Η κρίση συνίσταται ακριβώς στο γεγονός ότι η παλιά τάξη πραγμάτων πεθαίνει και η νέα δεν μπορεί να γεννηθεί. Σε αυτή την περίοδο μεσοβασιλείας εμφανίζεται μεγάλη ποικιλία επιθανάτιων συμπτωμάτων

Η συγκεκριμένη φράση του Αντόνιο Γκράμσι περιγράφει τι συμβαίνει -κοινωνικά- μεταξύ (μεσοβασιλεία) της μετάβασης από μια συγκεκριμένη σε μια ουσιωδώς διαφορετική συνθήκη.

Ο Παναθηναϊκός, μεταξύ δεύτερου και τρίτου παιχνιδιού, κλήθηκε να διαβεί αυτή την περίοδο μπασκετικής μεσοβασιλείας.

Και κλήθηκε να το κάνει διότι δεν θα είχε τύχει να διεκδικήσει την πρόκριση στο φάιναλ φορ αν ο Ναν δεν άρχιζε να προσαρμόζεται στο παιχνίδι, ο Σλούκας να εμφανίζεται ως ο άνθρωπος που ορίζει σε μεγάλο βαθμό το τέμπο και εάν ο Αταμάν δεν κέρδιζε τη μάχη των πάγκων.

Αυτές δεν θα ήταν σίγουρα οι ικανές συνθήκες, αλλά θα ήταν κάποιες εκ των αναγκαίων.

Και ο Παναθηναϊκός τις δημιούργησε, χωρίς να εμφανίσει τα πιο επικίνδυνα επιθανάτια συμπτώματα. Την ηττοπάθεια, την αδράνεια και το σάστισμα.

 Πριν αναλυθεί το Game 3 με την Έφες, ας γίνει ένα disclaimer.

Δεν υπάρχει πιο βδελυρώς τοξικό κουβεντολόι από εκείνο της διαιτησίας. Σέβομαι ειλικρινώς όσους θέλουν να απέχουν εντελώς από αυτό. Η πλήρης αποχή δεν είναι ταυτόσημη με το «γίνονται λάθη για όλες τις ομάδες».

Αυτό, αντιθέτως, στοιχειοθετεί τη μεγαλύτερη αντικειμενικοφανή παπάτζα ως τον απότοκο ενός άδικου και άγαρμπου ισαποστακισμού.  

Γιατί απλούστατα, κρατώντας «ίσες» αποστάσεις – και μάλιστα με πομπώδες ύφος θιγμένης μπασκετικής αισθητικής – τελικά στηρίζεις τον θύτη, κλείνοντάς του το μάτι.

Το ακόμα χειρότερο, δε, είναι η προσπάθεια εξάλειψης του διαιτητικού κουβεντολογιού στη βάση του «δεν υπάρχει κανένα θέμα, ψέκες, μπασκετικά πρόβατα».

Και είναι ακόμα χειρότερο γιατί αν στην προηγούμενη περίπτωση είχαμε την αντικειμενικοφάνεια, εδώ έχουμε το – εμμέσως πλην σαφώς – τσουβάλιασμα όσων διαμαρτύρονται για τη διαιτησία υπό την ταμπέλα του «τρελού».

Ας μην ξεχνάμε, απλώς, ότι η διαιτησία δεν είναι κάποια αορίστως ρομαντική έννοια φιλοσοφικού χαρακτήρα αποκομμένη από το μπασκετικό γίγνεσθαι. Αποτελεί τμήμα του παιχνιδιού και μάλιστα θεματοφύλακας της εύρυθμης πραγμάτωσής του.

Δεν θα κάνω, λοιπόν, στοιχειοθετημένη ανάλυση του γιατί πιστεύω ότι ο ΠΑΟ σφυρίζεται με κατά του 60-40 διαιτησία, δεν θα κόψω φάσεις και δεν είναι αυτή η προκείμενη του εν λόγω κειμένου. Και γιατί βαριέμαι.

Πίσω στα αμιγώς μπασκετικά.

Game 3: τα κομμάτια στη θέση τους

To παιχνίδι ξεκινά με την ίδια τριάδα στην περιφέρεια (Grant, Nunn, Osman) αλλά με Μήτογλου (αντί Juancho) και Gabriel (αντί Yurtseven). Ο Αταμάν πηγαίνει στη λογική του να χτυπήσει με το 4αρη του (στρετσάροντας το γήπεδο) και υποστηρίζοντας τις αμυντικές του αδυναμίες με το 5 (Gabriel).

Αυτή είναι μια πρώτη αλλαγή στη λογική, καθώς δεν έψαξε το σημείο αναφοράς στη ρακέτα του με το ξεκίνημα του παιχνιδιού (Yurtseven) αλλά στόχευσε περισσότερο σε pick n pop actions ή πιο σίγουρο σουτ σε δράσεις μακριά από τη μπάλα, προσπαθώντας να δώσει ρυθμό στον Ντίνο. Και αυτός τον έβγαλε ασπροπρόσωπο με 18π, 4/5 τρίποντα, 6ριμπ και 2 ασσίστ.

Οι 3 βασικοί πυλώνες του ματς ήταν ο Nunn, ο Σλούκας και η άμυνα. Όλα υπό το στήσιμο του προπονητή του Παναθηναϊκού.

Άμυνα

Οι πράσινοι αποφάσισαν να δώσουν βάρος στην αντιμετώπιση του pick n roll της Εφες.

Στο κύριο δηλαδή όπλο της τουρκικής ομάδας, προσπαθώντας να αμυνθούν ταυτόχρονα και στον χειριστή (Τόμπσον, Λάρκιν, Μπράιαντ) αλλά και στους ψηλούς, με κύριο σημείο προσοχής τον Πουαριέ, ο οποίος με 16,5π. και 9ριμπ. στα πρώτα δύο παιχνίδια είχε εκθέσει την άμυνα του ΠΑΟ. 

Αυτό έγινε με την επιλογή του δυναμικού hedge out στα pick n roll και την ταυτόχρονη tag άμυνα στον roller, από τον παίκτη που είναι πιο κοντά (είτε δυνατής είτε αδύνατης πλευράς).

Για να δουλέψει αυτός ο τύπος άμυνας, θα πρέπει ο εκάστοτε ψηλός που αμύνεται στο pick n roll να τοποθετηθεί καλά σε σημείο που θα κόψει τη διείσδυση και το σουτ του χειριστή ενώ παράλληλα με σωστό συγχρονισμό ο κοντινότερος παίκτης στον roller θα πρέπει να τον εμποδίσει από το να πάρει τη μπάλα χαμηλά στη ρακέτα.

Ωστόσο, έπειτα θα πρέπει να λειτουργήσουν τα αμυντικά rotations ώστε να μη βρεθεί ελεύθερο σουτ από τον παίκτη της βοήθειας.

Ο Παναθηναικός, λοιπόν, ξεκίνησε στέλνοντας βοήθειες κυρίως από με τον Μήτογλου, πληρώνοντας αυτή του την απόφαση, καθώς ο Οσμανί ήταν εύστοχος, τιμωρώντας είτε με σουτ 3 πόντων είτε στο close out.

Και εδώ πρέπει να τονίσουμε κάτι.

Όταν μια στρατηγική είναι σωστή, εκτελείται ορθά και ο λόγος που δεν αποδίδει κατευθείαν καρπούς είναι γιατί υπάρχει ταλέντο από την αντίπαλη ομάδα και θα μπουν κάποια μεγάλα σουτ, οφείλεις να τη συνεχίσεις.

Και ο Αταμάν το έκανε, βγάζοντας έντονα vibes Ζοτς ως προς τη σιγουριά επιτυχίας ενός σωστού πλάνου. Δεν ήταν εμμονικός. Ήταν, όμως, μπολιασμένος με τη μπασκετική αυτοπεποίθηση ότι θα λειτουργήσει.

Εδώ δεν ολοκληρώνεται επιτυχώς, γιατί ο Όσμαν κάνει φάουλ. Αλλά αποτελεί εξαιρετική προοικονομία του τι θα επακολουθήσει.

Ο Πουαριέ γνωρίζοντας ότι η άμυνα θα είναι hedge, αλλάζει πλευρά στο σκριν τελευταία στιγμή, ώστε να δώσει πλεονέκτημα στον Λάρκιν. Ο Gabriel όμως το καταλαβαίνει προλαβαίνοντας να στηθεί στην αριστερή πλευρά. Ο Όσμαν κάνει το bump στον Πουαριέ (ώστε να μην πάρει εύκολα μπάλα). Έπειτα, ο Gabriel επιστρέφει και ο Όσμαν βγαίνει στο close out του Bryant. Ακολουθεί δεύτερο pick n roll (με υπερφόρτωση στην αδύνατη), όπου μετά το hedge out ο Όσμαν αλλάζει στον Πουαριέ.

Εδώ όμως η άμυνα λειτουργεί υποδειγματικά.

Ο ΠΑΟ αμύνεται με 3 σερί δυναμικά hedge out σε 3 διαφορετικούς χειριστές, ενώ παράλληλα κλείνει τις γραμμές της πάσας εσωτερικά, αναγκάζοντας την Εφες σε ένα σκοτωμένο σουτ στη λήξη του χρόνου. Η φάση τελειώνει με αμυντικό ριμπάουντ, σε μια φάση όπου 4 παίκτες έχουν τοποθετηθεί για να το διασφαλίσουν.

Αυτή η λογική στην άμυνα ήταν η πιο βασική αιτία που ο Πουαριέ για πρώτη φορά έμεινε τόσο χαμηλά (2 πόντοι), μην μπορώντας καν να τροφοδοτηθεί.

Φυσικά, υπάρχει αντίδοτο (όπως η πάσα πίσω που κάνει ο Ολυμπιακός ή η τοποθέτηση σουτέρ στη αδύνατη με καλή κυκλοφορία μπάλας) και αναμένεται η Έφες να προσαρμοστεί στο Game 4 σε ένα βαθμό.

Τέλος, ένα άλλο στοιχείο της άμυνας του ΠΑΟ ήταν τα αμυντικά rotation, που εκτελέστηκαν με ταχύτητα και εξαιρετικό συγχρονισμό.

Ο Brown έρχεται από την αδύνατη πλευρά, δίνοντας μια βοήθεια που ίσως απέτρεψε καλάθι του Σμιτς, ο οποίος έχει κλειδώσει τον Juancho. To εντυπωσιακό είναι αυτό που ακολουθεί.

Ο Σλούκας close out στον Bryant (παίκτης Ζο). Ο Juancho close out στον Τόμπσον (παίκτης αρχικά Σλούκα), ο οποίος ενώ περνάει τον Ισπανό βρίσκει μπροστά του τον Σλούκα (2η βοήθεια). Ο Juancho βγαίνει στη γωνία αντικαθιστώντας τον Σλούκα και ο Yursteven με καθαρή άμυνα στην κατακόρυφο τελειώνει την close out επίθεση του Dozier.

Συνολικά, ο ΠΑΟ αμυντικά έδειξε στο μεγαλύτερο τμήμα του ματς σκληράδα και συγκέντρωση.

Τα δύο στοιχεία για τη σωστή εκτέλεση ενός ορθού πλάνου.

Επίθεση

Ανήκω σε αυτούς που πιστεύαν ότι το κύριο πρόβλημα του Παναθηναϊκού στη σειρά ήταν η επίθεση.

Όχι γιατί η άμυνα λειτουργούσε σεμιναριακά.

Αλλά γιατί θεωρούσα ότι το επίπεδο στο οποίο αμύνεται ο ΠΑΟ είναι επαρκές αν η επίθεσή του λειτουργήσει καλύτερα. Με άλλα λόγια, δεν χρειάζεται να γίνει η απόλυτα two way ομάδα. Χρειάζεται να γίνει, όμως, στο επίπεδο που η άμυνά του θα υποστηρίξει ένα επιθετικό παιχνίδι, ικανό να κυριαρχήσει της Έφες.

Και εδώ ας παραδεχτούμε ότι ο ελέφαντας στο δωμάτιο ήταν ο MVP.

O Kendrick Nunn δεν ήταν καλός στα πρώτα δύο παιχνίδια.

Οι ασσίστ που έγραψε (5,5) είναι παραπλανητικές και απόρoια ότι είχε την μπάλα πάρα πολλή ώρα στα χέρια του.

Και δεν την είχε απλώς πολλή ώρα, αλλά την είχε και ως ο initiator των επιθέσεων.

Ο Nunn δεν διάβαζε σωστά τα hedge out της Εφες, ούτε τις βοήθειες, ούτε ξεφορτωνόταν γρήγορα τη μπάλα, ούτε έβλεπε τα pop out του Ντίνου (game 2).

Γενικά δεν είχε προσαρμοστεί στη σειρά.

Αυτό όμως άλλαξε στο Game 3.

Και άλλαξε γιατί ξεκίνησε ως decoy (αντιπερισπασμός) για την άμυνα της Έφες, αλλά και γιατί δεν ξεκινούσαν οι επιθέσεις του ΠΑΟ με τον Nunn.

Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να αφήσει το ματς να έρθει πάνω του σταματώντας να εκβιάζει προσπάθειες για να ζεσταθεί. Παράλληλα, μπήκαν και οι συμπαίκτες καλύτερα στο παιχνίδι, δημιουργώντας μια συνθήκη που η Έφες δεν περίμενε.

Η μπάλα κυκλοφόρησε καλύτερα, οι έξτρα πάσες βρέθηκαν, οι χώροι δημιουργήθηκαν.

Και το μαγικό;

Ο Νunn τελείωσε με 25 πόντους, χωρίς τρίποντο, αλλά με 9/13 δίποντα.

Και αυτό είναι που πρέπει να κάνει. Να διαβάζει το παιχνίδι και να το αφήσει να έρθει σε εκείνον.

Σε άλλο ματς μπορεί να έχει 5/8 τρίποντα. Κανένα θέμα, αν αυτό του έδωσε η άμυνα.

Ο Grant παίρνει το pick n roll, ο Yurtseven διαβάζει από που ήρθε η βοήθεια και πασάρει στη γωνία. Ο Juancho κάνει την έξτρα πάσα και ο Nunn με ένα pull up jumper χτυπάει στο close out.

Όπως ήδη αναφέρθηκε, βασικό στοιχείο της επίθεσης του ΠΑΟ ήταν ο Ντίνος.

Ο Ζο αφήνει τη μπάλα στον Nunn και ακροβολίζεται στη γωνία. Ακολουθεί screen επιλογής με Gabriel-Ντίνο. Ο Gabriel σε off ball screen (στον Πουαριέ) ελευθερώνει τον Ντίνο καθώς ο Osmani μετά έχει ως μέλημα να βοηθήσει τον Dozier στη διείσδυση του Nunn. Ο Ντίνος ευστοχεί σε ένα εκ των τεσσάρων 3πόντων του.

Σε όλα αυτά πρέπει να τονιστεί ξανά ότι τα νούμερα δεν λένε πάντα την αλήθεια, Ο Σλούκας δεν έκανε κάποιο εξαιρετικό ματς στατιστικά, ενώ είχε και 1/5 τρίποντα.

Όμως, στα 26′ που αγωνίστηκε, όριζε το τέμπο, ηρεμούσε την ομάδα, διάβαζε την άμυνα και αποφάσιζε για τη μοίρα πολλών επιθέσεων.

Τέλος, ο Παναθηναϊκός μπήκε σε λογική γενικά να κυκλοφορήσει τη μπάλα. Έχοντας παραπάνω υπομονή και αναγκάζοντας την Εφες να πάει σε rotation (κάτι στο οποίο δεν είναι καλή).

Το «νεκρό» διάστημα

Ο Παναθηναικός έχασε και πάλι μια διαφορά 13 πόντων, δεχόμενος ένα σερί 11-0, από το 50-63.

Ο Μπάνκι ρίχνει στο παρκέ Σμιτς, Οτούρου, Ντοζίερ και Μπράιαντ. Ομάδα που εξυπηρετούσε αλλαγές, ενώ ταυτόχρονα το μάκρος της οδήγησε τον ΠΑΟ σε λάθη τα οποία δώσαν εύκολου πόντους στην Έφες.

Λάθος πάσα του Nunn (52-63). Λάθος πάσα του Grant (54-63). Ο Σμιτς νικά τον Μήτογλου στο 1-1 (56-63). Τρίποντο ο Λάρκιν στον Μήτογλου (γιατί στο transition δεν πρόλαβαν να πάρουν τους παίκτες τους) και 59-63. Follow Οτούρου (Γιουρτσεβεν πήγε σε βοήθεια στον Ντίνο) και 61-63.

Σε αυτό το επίπεδο, οι ομάδες είναι εξαιρετικά πιθανό να αντιδράσουν, γιατί διαθέτουν το ταλέντο και γιατί προσαρμόζονται στο παιχνίδι.

Και όταν το ματς μπει στην τελική ευθεία, εκεί χρειάζονται τα mentals.

Το σωστό rotation, η ψυχραιμία, οι προσωπικότητες, οι μεγάλες φάσεις σε άμυνα και επίθεση.

Τα mentals αντί επιλόγου …και μια μάχη πιλότων

H ομάδα στα τελευταία 4′ μπαίνει σε beast mode.

Ο Αταμάν ξεκινά τις αλλαγές λεπτομερειών αναλόγως την άμυνα και την επίθεση. Επιλέγει Σλούκα-Ντίνο μπροστά και Osman-Gabriel πίσω.

H συνέχεια γνωστή.

Ο Ντίνος υπογράφει το ματς με το τρίποντό του 6.5” πριν τη λήξη.

Με pop out.

Στη λήξη του χρόνου της επίθεσης.

Όπως έπρεπε και του άξιζε σε αυτό το παιχνίδι.

Πριν όμως. Λίγα στιγμιότυπα πριν. Ο Juancho θυμίζει γιατί clutch δεν είναι μόνο η επίθεση. Αλλά είναι και η άμυνα.

Οι «αερομαχίες» των playoff έχουν οδηγήσει σε αμοιβαίες απώλειες. Οι δύο επιθέσεις του Παναθηναϊκού και της Έφες έχουν κατακρημνιστεί από 122.7 σε 113.6 και από 122.2 σε 111.7 αντίστοιχα.

Οι πράσινοι πήγαν στην Τουρκία με τη λογική των πιλότων που κέρδισαν τη μάχη της Βρετανίας το 1940. Τότε, οι σύμμαχοι κέρδισαν την Luftwaffe (κυρίως) σε μια αερομαχία που θα έμενε στην ιστορία.

Live to fly

Fly to live

Do or die

Won’t you run

Το τραγούδι “Aces High”, που περιγράφει το πως ένας πιλότος της εν λόγω μάχης την αντιμετώπισε, δεν αποτελεί μόνο το τραγούδι που οι Maiden έχουν ξεκινήσει μερικές από τις ιστορικότερες συναυλίες τους.

Αλλά ο στίχος του λέει τι πρέπει να κάνεις για να κερδίσεις.

Στο τραγούδι δεν είναι ξεκάθαρο το αποτέλεσμα της μάχης. Χρόνια αργότερα το γνωρίζουμε με κάθε βεβαιότητα.

Αν ο Παναθηναικός παλέψει με τη λογική του do or die, έχοντας και τη σωστή τακτική μαζί του, θα βρεθεί στο final four, κερδίζοντας την «πλεϊοφ-ική αερομαχία» με την Έφες.