Ένας εκ των κορυφαίων επιστημόνων του 20ου αιώνα -και προσωπικά από τους αγαπημένους- , o θεωρητικός φυσικός Richard Feynman, εργάστηκε πάνω στην κβαντική ηλεκτροδυναμική, η εργασία του οποίου τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ του 1965.

Η δουλειά του, εκτός από πολύπλοκα μαθηματικά διαγράμματα μαθηματικής συσχέτισης του φωτός με την ύλη, στη βάση της κβαντικής θεωρίας, αποτέλεσε και το έρεισμα για την ανάπτυξη οπτικών ινών, νανοτεχνολογίας, επιταχυντών του CERN καθώς και εξετάσεων πυρηνικής ιατρικής για τη διάγνωση της επάρατου νόσου.

Σε μια συνέντευξή του, λοιπόν, όπου και ρωτήθηκε για τη σημασία αυτού του βραβείου για τον ίδιο, με το γνωστά μειλίχιο τόνο του, εξηγεί το πόσο απεχθάνεται την έννοια της αριστείας, ως μια έκφανση κενού ελιτισμού. Το κυνήγι της τελειότητας δεν είναι παρά μια χίμαιρα, επικίνδυνη, ανούσια και χρονοφάγος.

Για να μην μακρηγορώ, το σύγχρονο ελληνικό μπασκετικό Zeitgeist είναι η απαίτηση για τελειότητα στο ρόστερ.

Η απαίτηση αυτή εδράζεται πάνω σε δυο βασικές ψυχολογικές οπαδικές αδυναμίες. Η μια είναι η λανθασμένη αντίληψη ότι το καλύτερο στα χαρτιά ρόστερ θα αποδώσει όπως η All Star Team στο NB2K, αγνοώντας πλήρως δηλαδή την έννοια του φιτ, των χαρακτήρων, των αναγκών, της χημείας.

Βασικά της πραγματικότητας. Μιλάμε για οπαδούς που βρίσκονται σε κάποιο μπασκετικό μάτριξ.

Και η δεύτερη είναι η εσωτερική ανάγκη για ένα αίσθημα ψευδο-υπεροχής, αν και εφόσον το δικό μου ρόστερ είναι λαμπερότερο από το δικό σου. Μια ανάγκη που χτυπά το μαλακό υπογάστριο ακόμα και ιδιοκτητών που επιδόδονται στο γραφικά μικροπρεπές κυνήγι της «μεταγραφικής βόμβας».

Μεταγραφική βόμβα… τόσες σκέψεις γύρω από αυτή τη φράση, ε;

Ξετυλίγοντας το κουβάρι του ρόστερ

Το καλοκαίρι, πολλοί κραυγάζανε (μέσα σε αυτούς και εγώ) ότι ο ΠΑΟ έχει το καλύτερο ρόστερ της διοργάνωσης.

Αυτό, προϋπέθετε να συμβούν κάποια πράγματα.

  1. Να επιστρέψει ο Mathias Lessort (ενημέρωση για επιστροφή μέσα με τέλη Δεκέμβρη).
  2. Να ενταχθεί ο Shorts στο παιχνίδι του ΠΑΟ.
  3. Να αξιοποιηθούν οι ρολίστες όπως πρέπει ώστε να καλυφθούν κενά (βλ. Καλαιτζάκης).
  4. Στον κατάλληλο χρόνο να διορθωθούν -χωρίς φαμφάρες- όσο το δυνατό πιο στοχευμένα οι όποιες ανορθογραφίες του ρόστερ.

Φλεβάρη του 2026, το ρόστερ του ΠΑΟ δεν είναι το καλύτερο γιατί ήρθε αντιμέτωπος με ένα ισχυρό 0/4 των παραπάνω προϋποθέσεων, εκ των οποίων -εξαιρουμένης της πρώτης- όλες φέρουν την ευθύνη και/ή αποκλειστικά του κόουτς.

Σε όλα αυτά, έχουν προστεθεί οι τραυματισμοί του Osman και Nunn.

Εδώ θέλω να κάνω μια μικρή παρένθεση.

Και εδώ ξεκινάει η κουβέντα του «μα καλά, με τόσο μεγάλο και ακριβό ρόστερ, γιατί μας νοιάζει τόσο πολύ αυτό;»

Η αποκωδικοποίηση αυτού του ζητήματος απαιτεί κανείς να κατανοεί αφενός τον Αταμάν και αφετέρου την τροποποίηση της έννοιας του «ρολίστα» στο σύγχρονο μπάσκετ.

Το μπάσκετ του συγκεκριμένου κόουτς δημιουργεί ένα πλαίσιο πολύ σαφώς καθορισμένο, που στον ΠΑΟ για να λειτουργήσει χρειάζεται έναν ελίτ floor general pick n roll παίκτη (Σλούκα), ένα ελίτ σκόρερ και pick n roll παίκτη (Nunn), σουτέρ και καλούς αμυντικούς στα πλάγια (aka 3&D παίκτες τύπου Grant και Grigonis, με Grigo εξαιρετικό στην ομαδική άμυνα, Juanchο του >38%) και ένα mobile ψηλό που τελειώνει φάσεις από το pnr, στο 1vs1 και μπορεί να δημιουργεί και από μέσα προς τα έξω, καλύπτοντας χιλιόμετρα πίσω, ειδικά στο pick n roll (δηλ. Lessort).

Αυτή ήταν η συνταγή για το 7ο. Από αυτή τη συνταγή, βρείτε πόσα υλικά απουσιάζουν.

Το σημείο κλειδί στην κατανόηση της βαρύτητας του παραπάνω είναι ότι αν αυτά υπάρχουν, τότε το concept basketball του Αταμάν είναι αποδεδειγμένα το αποτελεσματικότερο στην Ευρώπη (την τελευταία δεκαετία), καθώς οι σωστά διαλεγμένοι παίκτες (με εξαιρετικό mentality παράλληλα, δείγμα και των soft skills που ο Έργκιν διαθέτει) το απογειώνουν.

Η παγίδα, όμως, κρύβεται στο «αλλά».

Αλλά, αν δεν υπάρχει κάτι από αυτά (πολλώ δε μάλλον συνδυασμός όλων αυτών), το στιλ παιχνιδιού του δεν μπορεί να καλύψει τις απουσίες, με αποτέλεσμα να εμφανίζονται δυσλειτουργικά στοιχεία που μοιάζουν -και ως τώρα είναι- άλυτα.

Σε αντιπαραβολή, κατά την -ειλικρινέστατα- ταπεινή μου άποψη, το concept του μπάσκετ του κόουτς Μπαρτζώκα μπορεί με μεγαλύτερη επιτυχία να καλύπτει κενά-απουσίες, καθώς μέσα από την επίθεσή του, οι παίκτες είναι «ρολίστες» που το υπηρετούν, με αποτέλεσμα περισσότεροι άνθρωποι να του κάνουν τη δουλειά. Και όταν λέω «ρολίστες», δεν εννοώ χαμηλού βεληνεκούς και ταλέντου παίκτες.

Αυτό, προφανέστατα, δεν σημαίνει ότι ο ΠΑΟ πέτυχε μόνο επειδή έχει καλούς παίκτες ή ότι ο Ολυμπιακός δεν τους χρειάζεται και δια μαγείας πάει και ξαναπάει final four.

Το ποιο είναι καλύτερο κλπ δεν είναι το αντικείμενο του παρόντος κειμένου, και αποτελεί μια σύνθετη, ιδιαίτερη, αισθητική και πολυπαραγοντική κουβέντα. Ποιο είναι αποτελεσματικότερο, ως τώρα, θα έπρεπε να θεωρείται δεδομένο.

Έτσι, ο Παναθηναϊκός του ’25-’26, και ειδικά των τελευταίων αγωνιστικών, στερείται τον ελίτ σκόρερ του, στερείται το σταθερό τρίποντο από τα φτερά (Juancho-Ντίνος σουτάρουν απαράδεκτα, με τον πρώτο να παρουσιάζει βελτίωση, ο Osman είναι streaky, o ΠΚ δεν λογίζεται ως επιθετική απειλή), στερείται και το gravity του Mathias που ο πολύ καλός για εμένα Holmes ακόμα δεν έχει.

Παράλληλα, υπάρχει η κουβέντα για τους «ρολίστες».

Ο ρολίστας, στο σύγχρονο μπάσκετ, δεν είναι κάποιος μασίστας που απλώς δέρνει ή κάποιος μυστήριος τύπος από τα τσιμεντένια ανοικτά του Bronx που τα χλατσώνει, αλλά όταν ντριμπλάρει η μπάλα χτυπά γόνατο και πίσω είναι κώνος.

Οι ρολίστες, πλέον, σε αυτό το επίπεδο, πρέπει να είναι σωστά διαλεγμένοι παίκτες, με τουλάχιστον 2 ελίτ χαρακτηριστικά, όποια ταιριάζουν στον εκάστοτε κόουτς, και να είναι συνήθως σε ένα βαθμό 2-way. Το μεγάλο ρόστερ, λοιπόν, έτσι χτίζεται.

Το μεγάλο ρόστερ δεν είναι 12 υπερπαίκτες, αγορασμένοι με 50 μύρια μπάτζετ.

Και ο Παναθηναικός δεν έχει τους ρολίστες που θα έπρεπε.

Δεν έχει τους 3&D παίκτες που χρειάζονται αυτοί οι ανεπαρκείς στην άμυνα χειριστές, δεν έχει δεύτερο γκαρντ που να στηρίζει έστω σε ένα ποσοστό τους Σλούκα-Σορτς, όπως το κάνει ο Grant , δεν έχει ένα δεύτερο ψηλό που ξέρεις ότι με σιγουριά θα μπει και θα δώσει τρεις φάσεις πάνω από τη στεφάνη και πέντε σφαλιάρες πίσω.

Αν συνδυάσουμε, με πλήρη ηρεμία και καθαρό μυαλό, τους δύο πυλώνες των ελλείψεων βασικών παικτών για το Αταμάνιο πλαίσιο και των άστοχων επιλογών στους ρολίστες, θα καταλάβουμε γιατί στο παρκέ ο ΠΑΟ δεν έχει το καλύτερο ρόστερ.

Το concept των μεταγραφών

Η πολυπλοκότητα του σύγχρονου ρόστερ απορρέει ευθέως από τις ανάγκες των παραπάνω ατομικών χαρακτηριστικών και δημιουργεί ένα σχεδόν αναπόφευκτο.

Το αναπόφευκτο των ανορθογραφιών της καλοκαιρινής στελέχωσης.

Στη φετινή Ευρωλίγκα πρέπει να έχουν γίνει καμιά 35αριά μεταγραφές μέσα στη σεζόν.Και αυτό είναι λογικό.

Αυτό που δεν είναι λογικό, αλλά αυτοκαταστροφικό, είναι να μην στοχεύεις σε παίκτες που όντως έχεις ανάγκη (βλ. ρολίστες), επιδιδόμενος σε ένα κυνήγι του «φαίνεσθαι» για κάποια μεταγραφική βόμβα, που πιθανότατα δεν θα είναι και αυτό ακριβώς που χρειάζεσαι.

Παραμένει μυστήριο, ας πούμε, για ποιο λόγο ο Omer Yurtseven είναι στο ρόστερ του ΠΑΟ, και δεν αποκτήθηκε κάποιος αθλητικός ψηλός με τα παραπάνω χαρακτηριστικά.

Είναι μυστήριο γιατί δεν αποκτήθηκε κάποιος παίκτης στο 2-3 με 3&D χαρακτηριστικά, δηλαδή αυτές οι δύο μη σταριλικίστικες μεταγραφές για τις οποίες όμως τόσο διψάει η ομάδα.

Και κυρίως ο κινητήριος μοχλός της. Τα guard. Ο Σλούκας, ο Nunn και ο Shorts.

Παρένθεση για τον Shorts

Η κουβέντα για τον κοντό είναι αγαπημένη στα social media.

Θα προσπαθήσω να είμαι σύντομος, περιεκτικός και να πω τα πιο αμιγώς μπασκετικά πραγματάκια εδώ.

Ο Shorts όταν χάνει lay-up, πετάει μπάλες στην κερκίδα, κάνει λάθος πάσα μισού μέτρου και ερβόλι από  μέση απόσταση ή σε τριποντάκι που ο αμυντικός του έχει πάει για ριμπάουντ, σημαίνει το δίχως άλλο ότι είναι εκτός τόπου και χρόνου.

Ψυχολογικά.

Η πορεία εδώ έχει ως εξής.

Ο Αταμάν, όντας παντελώς άκαμπτος στο πως θέλει να παιχτεί η spread pick n roll επίθεσή του, δεν προσαρμόζεται καθόλου πάνω του.

Συγκεκριμένα θέλει να είναι στη μορφή του “4 corners”.

H συγκεκριμένη διάταξη μπορεί να δουλέψει εξαιρετικά όταν στο παρκέ έχεις χειριστές με σουτ μετά από ντρίμπλα στο 3ποντο και στις δυο γωνίες με τις 45 μοίρες παίκτες που σουτάρουν ή κόβουν.

Δηλαδή με τον Κώστα Σλούκα, τον παίκτη που αποτελεί το απόλυτο αρχέτυπο της επίθεσης του Τούρκου.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο Shorts δεν θα είναι ποτέ καλύτερος και δεν θα μπορέσει σχεδόν ποτέ να αποδώσει απλώς μπαίνοντας στο παρκέ με οδηγία να κάνει ό,τι και ο captain.

Αντιμετωπίζει πρόβλημα, λοιπόν, γιατί δεν σουτάρει τρίποντο ούτε μετά από ντρίμπλα ούτε και σποτ, με αποτέλεσμα πολλοί να τον αντιμετωπίζουν με drop ή να τον αφήνουν επιδεικτικά όταν είναι σε κάποια από τις τρεις γωνίες χωρίς τη μπάλα.

Επίσης, αυτή η διάταξη είναι ιδανική αν η άμυνα θέλει να δώσει βοήθειες.

Άρα, βραχυκυκλώνει όλη η επίθεση, κολλώντας η μπάλα στα χέρια του κοντού ή αστοχώντας ο ΠΑΟ από τις υπόλοιπες θέσεις.

Τι θα μπορούσε να γίνει;

Μια ιδέα θα ήταν το pick n roll του Shorts να είναι με τη διάταξη του “3 down”.

Με αυτό τον τρόπο δυσκολεύεις πολύ τις βοήθειες ενώ δίνεις χώρο ώστε ο Shorts να πάει στο αγαπημένο του middle range σουτ.

Ακόμα, μπορείς να βάλεις κοψίματα στη base line ή από τις 45 από παίκτες όπως ο Juancho, αντί να παίζεις στατικά, εφόσον το τρίποντο είναι ασταθές.

Μπορείς, επίσης, σε Twirl actions (stagger screen με καπάκι on ball screen του πρώτου παίκτη στη μπάλα) να χρησιμοποιήσεις τον Shorts στο καλό του χέρι και να ελευθερώσεις από την αδύνατη σουτέρ, κρατώντας την άμυνα σε κίνηση.

Μπορείς στα Ram actions (screen the screener για οn ball pick) να έχεις τον ψηλό του off ball screen στο dunk spot ώστε να πάρεις τη διάταξη “3 down” αμέσως για το pick n roll.

Θα μπορούσα να συνεχίσω για πολλές σελίδες.

Το point είναι ότι όλα αυτά είναι εντός του πλαισίου του μπάσκετ του Αταμάν και πολλά είναι μικρο-αλλαγές των δικών του plays που έτσι και αλλιώς τρέχει η ομάδα.

Αν, λοιπόν, κανείς συνδυάσει ότι έχουμε δει τον Shorts σε κάτι πεντάδες με Yurtseven και Σλούκα, σε άλλες με Τολιόπουλο και Ρογκαβόπουλο κλπ, όπου τον χτυπάνε στη δεδομένη υψομετρική του αδυναμία όλοι, με όλα τα παραπάνω και τη διαχείριση του «7 λεπτά στο ένα ματς, DNP στο άλλο, βασικός στο επόμενο, δεν κάνει για το επίπεδο μετά», νομίζω γίνεται αντιληπτό όχι μόνο γιατί δεν αποδίδει, αλλά και γιατί η ψυχολογία μοιάζει αν είναι στο ναδίρ.

Μπορεί να αλλάξει μέσα σε ένα ματς ή και μέσα στη σεζόν; Σαφέστατα. Αλλά δεν θα γίνει με αυτοθεραπεία.

Η βασική αλλαγή που πρέπει να δούμε

Όπως σε κάθε δύσκολη και φαινομενικά οριακή στιγμή, οι απόψεις πολώνονται.

Από τη μια έχουμε τους λοβοτομημένους χειροκροτητές του κόουτς, οι οποίοι έχουν δημιουργήσει ένα τοτέμ, στο πνεύμα του οποίου προσδίδουν τέτοια επίπεδα σοφίας που φτάνουν το «τα κάνει επίτηδες, δεν ξέρετε τι έρχεται αντι-Παναθηναϊκοίψευτο-οπαδοί».

Από την άλλη έχουμε τους παθολογικά μίζερους, οι οποίοι όντας -κατα λάθος ή και κακοβούλως- συστρατευμένοι με τους εξωνημένους δημοσιογραφούντες, έχουν καταφύγει σε μια ανθρωποφαγία που βαθιά μέσα τους ήθελαν καιρό.

Αυτή που βασίζεται είτε σε υστερικές εθνικιστικές κραυγές είτε σε ασχετοσύνη, είτε σε έναν συνδυασμό και των δύο.

Ο κόουτς που έφερε το 7ο στο ΟΑΚΑ, δείχνοντας σε όλους του μπασκετικά ξεπεσμένους ότι μάλλον δεν είναι τυχερός, αλλά ο πιο ικανός, συνεχίζει να κοουτσάρει τον Παναθηναϊκό που ο ίδιος έχτισε.

Και θα έπρεπε να θεωρείται εκ των ων ουκ άνευ ότι πρέπει να συνεχίσει να το κάνει.

Αυτό που πρέπει να γίνει, πρωτίστως όμως, δεν είναι η τακτική διόρθωση όλων των παραπάνω μαζί με την όποια μεταγραφή. Η απαρχή όλων είναι η πρακτική άρση της ακαμψίας του, αρχής γενομένης από το δυσπρόσιτο του χαρακτήρα του.

Λιανά, πρέπει να μιλήσει με τους παίκτες σε ανθρώπινο επίπεδο, ώστε να σχεδιαστεί το τελευταίο τμήμα της regular season, με αρχή το ματς με τη Ρεάλ.

Ναι, ίσως η αλλαγή του τακτικού κομματιού να φέρει νίκες και οι νίκες συνακολούθως να φέρουν και ηρεμία. Μπορεί να λειτουργήσει και έτσι.

Το μόνο σίγουρο είναι ότι χρειάζονται και τα δύο.

Εν ολίγοις, μια ομάδα μπολιασμένη με ταλέντο και προσωπικότητες σε παρκέ και πάγκο, οφείλει για αρχή να πιάσει τα standards που ορίζονται από το υπάρχον ρόστερ, χωρίς συνεχώς να υποαποδίδει, παρασυρόμενη σε μια δύνη συνεχώς ανακυπτόντων προβλημάτων.

Το Final Four είναι στο σπίτι του και οι τελικοί απέναντι σε μια ομάδα που φαίνεται -για την ώρα- πολυεπίπεδα πανίσχυρη. Η κριτική αφορά στο τώρα και όχι στο εάν όλα φτιάξουν ως τότε.

Θέλω ο Αταμάν να φέρει την Προμήθεια «φωτιά» στην ομάδα.

Σε αυτό το σύλλογο, σε αυτή τη στιγμή, πρέπει να αποφευχθεί η «μετά μάχεως σοφία».

Η επιμήθεια γνώση.

Kαι σίγουρα… όλοι να σταθούν μακρυά από σαλτιμπαγκισμούς.