Είναι απίστευτο να ξεκινάς να γράψεις κάτι και το πρώτο πράγμα που σου έρχεται στο μυαλό είναι ότι αυτό που θα γράψεις δεν είναι αρκετό.
Λοιπόν η περίπτωση της Palantir είναι μία τέτοια περίπτωση.
Ίσως περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη τα τελευταία χρόνια.
Τρομακτικά συνοπτικά η Palantir είναι ο Peter Thiel (ο ιδρυτής) και ο Alex Karp (ο CEO) και μερικοί ακόμα.
Κρατήστε τα ονόματα, είτε βρίσκονται πίσω από πράγματα που με κάποιο τρόπο ήδη γνωρίζουμε καλά (Angel investor του Facebook, συνιδρυτής της PayPal, χρηματοδότης της SpaceX και πολλών ακόμα ventures του Μασκ) είτε από πράγματα που δεν γνωρίζουμε γιατί δεν είναι η φύση τους να τα γνωρίζουμε.
Όπως η Palantir.
Η Palantir επίσης συνοπτικά είναι εταιρεία λογισμικού και αυτό που ειδικεύεται είναι στην ανάλυση δεδομένων και την ανάπτυξη πλατφόρμων ΑΙ.
Ανάλυση δεδομένων λοιπόν.
Πάμε.
Αφορμή για το εν λόγω κείμενο για την Palantir δεν είναι ούτε ένα συμβόλαιο της εταιρείας, ούτε κάτι σχετικό με τους ιδρυτές της που δίνουν λόγο αρκετά συχνά για αυτό, ούτε ακόμη η εξωφρενική αποτίμησή της για την οποία θα μιλήσουμε κάποια άλλη φορά για άλλο θέμα.
Είναι ένα κείμενο. Ένα ποστ για την ακρίβεια.
Πιο συγκεκριμένα, στις 18 Απριλίου του 2026 (προχτές με βάση το πότε γράφεται το παρόν κείμενο), η εταιρεία ανάρτησε επισήμως ένα κείμενο 22 σημείων από το βιβλίο του Alex Karp και του Nicholas Zamiska.
Είτε τώρα, είτε μετά το τέλος αυτού του κειμένου δώσε τον χρόνο να το διαβάσεις. Θα καταλάβεις πολλά τόσο ως context όσο και ως προς το πού προσανατολίζονται οι ΑΙ leaders του σήμερα σχετικά με το αύριο.
Στο κείμενο λοιπόν αυτό με λίγα λόγια η Silicon Valley παρουσιάζεται ως χρεώστης του έθνους, η στρατιωτική χρήση της τεχνητής νοημοσύνης ως ιστορική αναγκαιότητα, και ο δυτικός πλουραλισμός ως κάτι που κινδυνεύει να καταντήσει, κατά τη φράση του ίδιου του κειμένου, «vacant and hollow».
Το ότι όλα αυτά τώρα δεν ειπώθηκαν σε κάποιο podcast ή σε προσωπικό λογαριασμό, αλλά σε επίσημη εταιρική ανάρτηση, είναι το ουσιώδες.
Η Palantir δεν περιγράφει απλώς τον κόσμο όπως τον βλέπει. Προσπαθεί να ορίσει ποιος πρέπει να τον κυβερνά, πώς πρέπει να οπλίζεται και ποιο αξιακό λεξιλόγιο πρέπει να τον στηρίζει.
Αυτό ακριβώς εξηγεί και την εντυπωσιακή άνοδό της καλύτερα από οποιαδήποτε απλή ιστορία “AI winner”.
Η Palantir δεν είναι πια μόνο ο ιδιόρρυθμος εργολάβος ασφαλείας που αναλύει δεδομένα για κατασκόπους, στρατούς και υπουργεία. Είναι μια εταιρεία που κατάφερε να ενώσει δύο μεγάλες αγορές που μέχρι πρόσφατα έμοιαζαν χωριστές: την εμπορική αγορά της ΑΙ και την αγορά του κρατικού καταναγκασμού.
Για το 2025 η εταιρεία εμφάνισε 2,40 δισ. δολάρια έσοδα από το κυβερνητικό σκέλος και 2,07 δισ. από το εμπορικό, με συνολικό gross margin 82% και μόλις 4.429 εργαζομένους. Παράλληλα, η ίδια η Palantir περιγράφει την πλατφόρμα AIP ως το σύστημα που «συνδέει» τη generative AI με πραγματικές επιχειρησιακές αποφάσεις, μέσω μιας αρχιτεκτονικής που δεν αρκείται στην ανάλυση αλλά φτάνει ως τη δράση.
Με άλλα λόγια, η εταιρεία δεν πουλά απλώς models. Πουλά ενσωμάτωση, ροές εργασίας, έλεγχο και εκτέλεση.
Αυτή η λειτουργική υπόσχεση εξηγεί γιατί οι αριθμοί της αγοράς παραμένουν τόσο ακραίοι.
Τα έσοδα της εταιρείας από την αμερικανική κυβέρνηση αυξήθηκαν κατά 66% στο τέταρτο τρίμηνο του 2025, φτάνοντας τα 570 εκατ. δολάρια, ενώ οι συνολικές πωλήσεις ανήλθαν στα 1,41 δισ. Η κεφαλαιοποίηση δε της εταιρείας πλησιάζει τα 360 δισ. δολάρια, καθώς το Πεντάγωνο ετοιμάζεται να μετατρέψει το Maven σε μόνιμο “program of record”.
Την ίδια ώρα, η Palantir παραμένει αγαπημένο χαρτί της λιανικής κερδοσκοπίας όντας στα διαχρονικά αγαπημένα μιας νέας φάσης meme-stock έξαρσης.
Δηλαδή, η Palantir είναι ταυτόχρονα σοβαρή κρατική υποδομή και cult μετοχή. Σπάνια συνύπαρξη. Ακόμη σπανιότερα υγιής.
Η βαθύτερη αιτία της ανόδου της, όμως, δεν είναι το hype. Είναι η πολιτική της εφαρμογή.
Η Palantir ευνοείται από τη νέα αμερικανική σύνθεση. Επανεξοπλισμός, εθνική ασφάλεια, διοικητικός βολονταρισμός, βιομηχανική πολιτική, καταστολή των συνόρων και η πίστη ότι το software μπορεί να αποτελέσει το νέο σκληρό θεμέλιο της κρατικής ισχύος.
Το Maven αναβαθμίζεται σε κεντρικό σύστημα command-and-control του αμερικανικού στρατού αναλύοντας δεδομένα πεδίου μάχης και εντοπισμού στόχων, ενώ η εταιρεία έχει ήδη επωφεληθεί από συμφωνία του αμερικανικού στρατού αξίας 10 δισ. δολαρίων σε ορίζοντα δεκαετίας, έχοντας ήδη εξασφαλίσει συμβόλαιο 30 εκατ. δολαρίων με το ICE για σύστημα που εντοπίζει παράτυπους μετανάστες και παρακολουθεί self-deportations.
Όταν μια επιχείρηση βρίσκεται ταυτόχρονα στην εφοδιαστική αλυσίδα του πολέμου και στην τεχνολογική αλυσίδα της εσωτερικής επιτήρησης, δεν είναι πλέον απλώς software vendor.
Είναι συναρχιτέκτονας του κρατικού βλέμματος.
Το μανιφέστο της έχει σημασία ακριβώς επειδή έρχεται να ντύσει αυτή τη δύναμη με μια συνολική φιλοσοφία.
Το κείμενο δεν περιορίζεται σε τεχνολογικά ή αμυντικά ζητήματα.
Υπερασπίζεται την ιδέα ότι η Silicon Valley έχει ηθικό χρέος προς το έθνος, ότι η δωρεάν ηλεκτρονική αλληλογραφία δεν αρκεί, ότι η εποχή της πυρηνικής αποτροπής υποχωρεί μπροστά σε μια εποχή αποτροπής χτισμένη πάνω στην ΑΙ, ότι η εθνική θητεία θα έπρεπε να είναι καθολικό καθήκον, ότι η Silicon Valley οφείλει να εμπλακεί στην αντιμετώπιση του βίαιου εγκλήματος, και ότι η μεταπολεμική ουδετεροποίηση της Γερμανίας και της Ιαπωνίας υπήρξε υπερδιόρθωση.
Δηλαδή για να το πούμε με άλλα λόγια, μια αμερικανική εταιρεία λέει στους αμερικανούς ότι η στρατιωτική θητεία είναι εθνικό καθήκον, ότι το ΑΙ πρέπει να εφαρμοστεί παντού και καθολικά και ότι η Γερμανία που είναι υποεξοπλισμένη πρέπει να εξοπλιστεί στρατιωτικά.
Και τα λέει αυτά ο defence contractor.
Χμ.
Γίνεται νομίζω κατανοητό ότι αυτά δεν είναι απλώς απόψεις ενός εκκεντρικού CEO (ο Alex Karp είναι τέτοιος, αλλά είναι πολύ προτιμότερο να μιλήσω σε ξεχωριστό κείμενο για αυτόν).
Είναι σημεία μιας ολοκληρωμένης κοσμοθεωρίας που επιχειρεί να μετατρέψει μια ανώνυμη εταιρεία σε φορέα εθνικού σκοπού.
Και εδώ ακριβώς αρχίζει ο κίνδυνος (ελαφρώς Captain Obvious statement το ξέρω).
Σε μια φιλελεύθερη δημοκρατία εν ολίγοις, είναι άλλο πράγμα να προμηθεύεις εργαλεία στο κράτος και άλλο να φιλοδοξείς να ορίσεις τους πολιτικούς και ηθικούς σκοπούς του κράτους (για να τους προμηθεύσεις εργαλεία).
Η Palantir, ειρωνικά, το γνώριζε πολύ καλά.
Σε επίσημη παρέμβασή της προς τη Βουλή των Λόρδων το 2023, η εταιρεία τόνιζε ότι δεν είναι δεδομένο πως οι τεχνολογίες ΑΙ πρέπει να ενσωματωθούν σε κάθε όψη του πολέμου, ότι η χρήση τους απαιτεί νέα οικοδομήματα λογοδοσίας και ουσιαστική ανθρώπινη κρίση, και ότι οι αποφάσεις για το μέλλον της ΑΙ δεν πρέπει να ανατίθενται σε unelected tech leaders.
Η σημερινή Palantir δεν αναιρεί ρητώς εκείνη τη θέση. Την παρακάμπτει, μιλώντας ολοένα και περισσότερο σαν να δικαιούται να χαράζει την ίδια τη δημόσια γραμμή.
Το πρόβλημα γίνεται σοβαρότερο επειδή δεν μιλάμε για μια συνηθισμένη εισηγμένη με διάχυτο έλεγχο.
Η ίδια η εταιρεία εξηγεί ότι οι ιδρυτές της διατηρούν αποτελεσματικό έλεγχο μέσω της πολυταξικής δομής μετοχών και του Founder Voting Trust, ενώ αυτή η αρχιτεκτονική δύναται να παραμείνει σε ισχύ για το προβλέψιμο μέλλον, ακόμη και έως τον θάνατο του τελευταίου επιζώντος ιδρυτή.
Με άλλα λόγια, δεν έχουμε μόνο εταιρική ισχύ. Έχουμε εταιρική ισχύ με ιδεολογική αυτοπεποίθηση και θεσμικά ανθεκτικό ιδρυτικό έλεγχο.
Όταν τέτοιο σχήμα πουλά λογισμικό σε στρατό, πληροφορίες, μετανάστευση, αστυνόμευση και υγεία, η συζήτηση δεν είναι πια μόνο εμπορική. Είναι συνταγματική με άλλους όρους.
Εξ ου και οι αντιδράσεις που αρχίζει να έχει όσο αποκαλύπτει την φιλοσοφία της λειτουργίας της.
Το κείμενο των 22 σημείων έχει όλα εκείνα τα συστατικά που να του δίνουν την εικόνα της φιλοσοφίας. Το κακό για αυτήν είναι ότι είναι κάτι πολύ πιο απλο.
Είναι η δημόσια ιδεολογία μιας εταιρείας της οποίας τα έσοδα εξαρτώνται από την πολιτική που η ίδια προωθεί.
Δεν το λες και πολύ φιλοσοφημένο.
Βασικά σε άλλες εποχές, οι εταιρείες επιδίωκαν να επηρεάζουν το κράτος στο παρασκήνιο: με lobbying, με ρυθμιστικές εξαιρέσεις, με διακριτική επιρροή.
Ξέρεις, με τίμιο τρόπο.
Η Palantir κάνει κάτι ωμότερο και ειλικρινέστερο. Διακηρύσσει δημόσια το πολιτικό και πολιτισμικό της πλαίσιο, σχεδόν σαν να ζητεί όχι απλώς συμβάσεις, αλλά ηγεμονία.
Η Βρετανία προσφέρει ήδη μια μικρή προεπισκόπηση του πού οδηγεί αυτό.
Το NHS υπέγραψε πρόσφατα επταετές συμβόλαιο 330 εκατ. λιρών με την Palantir για το Federated Data Platform, το οποίο έχει βοηθήσει στη διαχείριση μεγάλου όγκου δεδομένων και, σύμφωνα με το NHS England, συνέβαλε σε 110.000 επιπλέον επεμβάσεις έως τα τέλη του 2025.
Καλό, θα μου πεις.
Το πρόβλημα ωστόσο εδώ είναι ότι η Βρετανία βρίσκεται ουσιαστικά χωρίς ουσιαστικό plan B, ιδίως καθώς και το υπουργείο Άμυνας έχει προσδεθεί σε λύσεις της Palantir.
Παράλληλα, βουλευτές και επαγγελματίες υγείας ζητούν ακύρωση της συνεργασίας, επικαλούμενοι όχι μόνο ανησυχίες περί ιδιωτικότητας αλλά και κινδύνους εξάρτησης από έναν ξένο προμηθευτή βαθιά ενσωματωμένο στην αμερικανική στρατιωτική και μεταναστευτική μηχανή.
Το κρίσιμο δίδαγμα δεν είναι αν η πλατφόρμα δουλεύει. Είναι ότι, μόλις δουλέψει αρκετά καλά, γίνεται όλο και δυσκολότερο να αποσπαστείς από αυτήν.
Κάτι παρόμοιο ισχύει και στο πεδίο του πολέμου.
Η Palantir επιμένει ότι δεν λαμβάνει η ίδια φονικές αποφάσεις και ότι οι άνθρωποι παραμένουν υπεύθυνοι για την τελική επιλογή στόχων. Αυτή είναι σοβαρή και αναγκαία διάκριση.
Αλλά όσο το Maven ενσωματώνεται βαθύτερα στη στρατιωτική αλυσίδα αποφάσεων, τόσο πιο ασαφές γίνεται τί σημαίνει στην πράξη “human in the loop”.
Όταν ένα σύστημα γίνεται το βασικό λειτουργικό υπόβαθρο command-and-control, αναλύει τεράστιες ροές αισθητήρων και ταυτοποιεί στόχους σε πραγματικό χρόνο, η ανθρώπινη έγκριση κινδυνεύει να μοιάζει λιγότερο με ουσιαστική κρίση και περισσότερο με τελετουργική επικύρωση μηχανικά επιταχυνόμενων υποδείξεων.
Η ίδια η Palantir είχε παραδεχθεί παλαιότερα ότι αυτές οι τεχνολογίες απαιτούν νέα συστήματα oversight και accountability. Όσο όμως αυξάνει η στρατηγική τους αξία, τόσο δυσκολότερο γίνεται να επιβραδυνθούν από θεσμούς σχεδιασμένους για παλαιότερες ταχύτητες.
Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η πολιτισμική γλώσσα του μανιφέστου.
Τα σημεία 21 και 22, που υποστηρίζουν ότι ορισμένοι πολιτισμοί έχουν παράξει θαύματα, ενώ άλλοι αποδείχθηκαν regressive and harmful, και που απορρίπτουν τον κενό και ρηχό πλουραλισμό δεν είναι απλώς ατυχής ρητορική.
Είναι μια ταξινομητική ηθική.
Προσφέρει ένα λεξιλόγιο με το οποίο μπορεί κανείς να διαχωρίζει όχι απλώς ιδέες, αλλά ανθρώπινες συλλογικότητες, εσωτερικούς πληθυσμούς, μετανάστες, συμμάχους και αντιπάλους, σε άξιους και μη άξιους, σε δημιουργικούς και εκφυλισμένους.
Από ένα Πανεπιστήμιο θα περίμενε κανείς τέτοιες διατυπώσεις να προκαλέσουν σεμινάρια. Από μια εταιρεία που πουλά σε στρατό, αστυνομία και υπηρεσίες μετανάστευσης, θα έπρεπε να προκαλούν κοινοβουλευτικές ακροάσεις.
Και όμως, το συμπέρασμα δεν είναι ότι η Palantir είναι φούσκα ή απάτη.
Δεν είναι.
Οι αριθμοί της είναι πραγματικοί, οι πελάτες της υπαρκτοί, τα επιχειρησιακά της οφέλη συχνά είναι και αυτά μετρήσιμα.
Η εμπορική της δύναμη με άλλα λόγια δεν οφείλεται μόνο σε ιδεολογία (παρότι η ίδια θέλει να την τονίζει όπου βρει), αλλά και στο ότι λύνει δύσκολα προβλήματα ενοποίησης δεδομένων, επιχειρησιακού συντονισμού και ταχείας λήψης αποφάσεων.
Η κριτική, συνεπώς, δεν πρέπει να είναι παιδική, σαν να αρκεί να περιγράψει κανείς την εταιρεία ως δυστοπική και να τελειώνει η υπόθεση.
Το ζήτημα είναι πιο ώριμο και γι’ αυτό πιο επικίνδυνο. Μια αποτελεσματική εταιρεία μπορεί να είναι ακριβώς γι’ αυτό υπερβολικά ισχυρή.
Η αποτελεσματικότητα ωστόσο δεν είναι νομιμοποίηση.
Το γεγονός ότι ένα σύστημα λειτουργεί δεν του δίνει και εντολή να καθορίζει τον σκοπό για τον οποίο λειτουργεί.
Αυτό, τελικά, είναι που κάνει την Palantir τόσο χαρακτηριστική της εποχής μας.
Η παλαιά Silicon Valley ήθελε να κινείται γρήγορα και να καινοτομεί.
Η νέα, στην πιο ωμή και ειλικρινή της εκδοχή, θέλει να κινείται γρήγορα και να διοικεί πράγματα. Αλυσίδες εφοδιασμού, νοσοκομεία, σύνορα, υπηρεσίες πληροφοριών, ακόμη και το ίδιο το ηθικό λεξιλόγιο της Δύσης.
Αυτό ακριβώς που μπήκε να κάνει ο Μασκ στο πρώην Twitter.
Η Palantir προηγείται όχι μόνο επειδή βρήκε ένα κερδοφόρο business model, αλλά επειδή κατάλαβε πρώτη ότι στην εποχή της ΑΙ η ισχύς ανήκει σε όποιον μετατρέπει το λογισμικό από εργαλείο σε θεσμό.
Μια φιλελεύθερη δημοκρατία μπορεί να χρειάζεται εταιρείες σαν την Palantir.
Δεν μπορεί όμως να τις επιτρέψει να γίνουν οι θεωρητικοί της.
Η σωστή γραμμή είναι απλή, έστω κι αν η τήρησή της είναι δύσκολη. Οι εκλεγμένες κυβερνήσεις καθορίζουν τους σκοπούς, το δημόσιο δίκαιο βάζει τα όρια, τα κοινοβούλια και τα δικαστήρια ελέγχουν, και οι εταιρείες κατασκευάζουν μέσα, όχι δόγμα.
Η ίδια η Palantir το είχε κάποτε πει καθαρά. Οι αποφάσεις για το μέλλον της ΑΙ δεν πρέπει να ανατίθενται σε unelected tech leaders.
Το πρόβλημα σήμερα δεν είναι ότι το ξέχασε.
Είναι ότι μοιάζει όλο και περισσότερο να πιστεύει πως η εξαίρεση πρέπει να αρχίζει από την ίδια.
Χρήσιμοι σύνδεσμοι:
https://www.independent.co.uk/tech/palantir-manifesto-ai-national-service-diversity-b2960974.html
https://www.ft.com/content/dbb67083-bd1d-46e9-b196-1438d54c5795?syn-25a6b1a6=1